Tăng cường hợp tác đảm bảo chất lượng giáo dục: Trường ĐHKHTN làm việc với Mạng lưới các trường đại học ASEAN (AUN)

Khẳng định vị thế tiên phong trong đảm bảo chất lượng

Mở đầu chương trình, TS. Bùi Thanh Tú – Trưởng Phòng Thanh tra, Pháp chế và Đảm bảo chất lượng – đã giới thiệu tổng quan về chiến lược phát triển và hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên.

Với sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài; tiên phong trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức về khoa học tự nhiên và công nghệ, Trường ĐHKHTN hướng tới mục tiêu trở thành trường đại học nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á. Theo tầm nhìn đến năm 2035, các lĩnh vực thế mạnh của Trường phấn đấu nằm trong nhóm 500 trường đại học hàng đầu thế giới, và đến năm 2045, một số lĩnh vực đạt top 300 toàn cầu.

Chất lượng xuất sắc, tiên phong sáng tạo, trách nhiệm xã hội, hợp tác và thân thiện là những giá trị cốt lõi định hướng mọi hoạt động của Nhà trường. Triết lý giáo dục “đào tạo gắn với nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trên nền tảng khoa học cơ bản vững chắc” được cụ thể hóa thông qua hệ thống quản trị chất lượng bài bản và nhất quán.

Trường ĐHKHTN là trường đại học đầu tiên của Việt Nam được AUN-QA công nhận đạt chuẩn cấp cơ sở giáo dục vào năm 2017. Chu kỳ công nhận lần thứ hai được thực hiện vào tháng 01/2025. Ở cấp độ chương trình đào tạo, 23/25 chương trình đại học đã được kiểm định đạt chuẩn chất lượng; đạt tỷ lệ  92% chương trình đào tạo được công nhận trong tổng số CTĐT đủ điều kiện kiểm định. Với bậc thạc sĩ, Nhà trường hiện có 22 chương trình đào tạo, trong đó 01 chương trình đã được kiểm định. Chương trình đào tạo tiến sĩ đầu tiên có kế hoạch đánh giá ngoài vào tháng 5/2026.

Hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ: Lấy dữ liệu làm trung tâm

TS. Bùi Thanh Tú nhấn mạnh kiến trúc hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ của Trường ĐHKHTN gồm sáu cấu phần cốt lõi: (1) giá trị và chính sách chất lượng; (2) cấu trúc tổ chức và mạng lưới đảm bảo chất lượng; (3) văn hóa chất lượng; (4) hệ thống quy định và quy trình chuẩn hóa; (5) hệ thống thông tin và minh bạch dữ liệu; (6) cơ chế đánh giá, rà soát và cải tiến.

Cơ cấu tổ chức bao gồm Phòng Thanh tra, Pháp chế và Đảm bảo chất lượng ở cấp Trường, cùng mạng lưới đảm bảo chất lượng tại 8 khoa chuyên môn, mỗi khoa có nhóm chuyên trách. Hệ thống đảm bảo chất lượng của Trường được đặt trong tổng thể hệ thống đảm bảo chất lượng của Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là điểm mạnh giúp hệ thống vận hành đồng bộ từ cấp chiến lược đến cấp thực thi.

Nhà trường triển khai đầy đủ chu trình PDCA (Plan–Do–Check–Act) cho mọi hoạt động đảm bảo chất lượng, trong đó dữ liệu đóng vai trò trung tâm. Hệ thống thu thập phản hồi được tổ chức bài bản với 14 hoạt động thường xuyên, lấy ý kiến từ sinh viên, cựu sinh viên, nhà tuyển dụng, giảng viên và cán bộ quản lý. Khảo sát được thực hiện định kỳ theo năm và học kỳ; dữ liệu được phân tích, so sánh theo chuỗi thời gian để nhận diện xu hướng cải thiện và làm căn cứ điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và hỗ trợ người học.

Văn hóa chất lượng được lan tỏa tại tất cả các đơn vị, đi đôi với chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực đội ngũ. Nhà trường xác định bảy định hướng chiến lược nhằm tăng cường kiểm soát nội bộ, bao gồm: củng cố quản trị và nhân sự chuyên trách; nâng cao năng lực mạng lưới đảm bảo chất lượng; chuẩn hóa trong đào tạo và nghiên cứu; tăng cường cải tiến liên tục theo PDCA; mở rộng sự tham gia của các bên liên quan; phát triển hệ thống dữ liệu tích hợp; và cải tiến có hệ thống sau kiểm định.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Nhà trường cũng thẳng thắn nhìn nhận hạn chế về số lượng chuyên gia đảm bảo chất lượng toàn thời gian còn mỏng, biến động nhân sự hằng năm ảnh hưởng đến nguồn lực đánh giá nội bộ.

Đối thoại thẳng thắn, hướng tới tối ưu hóa quy trình

Trong tinh thần hợp tác xây dựng, TS. Bùi Thanh Tú đề xuất một số kiến nghị tới AUN, đặc biệt liên quan đến thời gian cấp chứng nhận. Theo đó, quá trình nhận chứng nhận thực tế kéo dài khoảng ba tháng sau đánh giá ngoài, trong khi theo kế hoạch của AUN-QA khoảng 1,5 tháng. Để đảm bảo tính kịp thời, phục vụ các kế hoạch chiến lược tiếp theo Nhà trường đề nghị AUN-QA xem xét rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và cấp chứng nhận. Đồng thời, Nhà trường mong muốn AUN tiếp tục tăng cường các hoạt động hướng dẫn chuyên sâu, đẩy mạnh hình thức trực tuyến và tối ưu hóa tần suất họp nhằm giảm áp lực vận hành cho các đơn vị thành viên. Về sự khác biệt giữa yêu cầu kiểm định giữa  AUN-QA và Bộ Giáo dục và Đào đào tạo, hiện nay kiểm định quốc gia yêu cầu đánh giá sau 01 khóa tốt nghiệp, trong khi AUN-QA yêu cầu tối thiểu 03 khóa. Nhà trường kiến nghị AUN-QA xem xét cơ chế điều chỉnh hoặc cơ chế chuyển tiếp phù hợp. 

Mở rộng hợp tác trong hệ sinh thái AUN

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS. Thanapan Laiprakobsup – Giám đốc điều hành AUN – đánh giá cao những đóng góp tích cực của Trường ĐHKHTN đối với cộng đồng AUN-QA, đặc biệt ở cả hai cấp độ kiểm định: cơ sở giáo dục và chương trình đào tạo. Ông ghi nhận nỗ lực phát triển hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ – yếu tố nền tảng cho phát triển bền vững – và bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục trao đổi sâu hơn về các cơ hội hợp tác trong tương lai.

Được thành lập năm 1995, AUN có sứ mệnh thúc đẩy nâng cao chất lượng giáo dục và tăng cường liên kết giữa các trường đại học trong khu vực. AUN-QA hiện là một trong những bộ tiêu chuẩn kiểm định uy tín tại châu Á. Mạng lưới hiện có hơn 300 thành viên, gồm 30 thành viên cốt lõi đến từ 11 quốc gia ASEAN (sau khi Đông Timor gia nhập). Bên cạnh đó, Mạng lưới Đại học ASEAN – Thái Bình Dương thành lập năm 2012 với 21 trường đại học từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc tham gia.

Hệ sinh thái hợp tác của AUN bao gồm các hội thảo, diễn đàn học thuật, nghiên cứu giáo dục, hội nghị chuyên môn, chương trình trao đổi sinh viên, diễn đàn văn hóa và các chương trình học tập trải nghiệm gắn với phát triển bền vững và hiểu biết liên văn hóa.

Từ góc độ hợp tác quốc tế, PGS.TS. Nguyễn Văn Hà – Phó Trưởng Phòng Hợp tác và Phát triển – đề xuất rằng, bên cạnh vai trò kiểm định và đảm bảo chất lượng, mạng lưới AUN có thể tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn chức năng kết nối, đóng vai trò cầu nối thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học trong khu vực. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Hà, việc tăng cường các hoạt động trao đổi học tập, nghiên cứu ngắn hạn và giao lưu văn hóa dành cho cán bộ và sinh viên sẽ là bước khởi đầu khả thi và thiết thực. Trên cơ sở đó, các trường có thể từng bước mở rộng không gian giao lưu và hợp tác học thuật, hướng tới sự phát triển bền vững và cùng nhau nâng cao vị thế trong khu vực.

Tham dự buổi làm việc, PGS.TS. Trần Quốc Bình – Phó Hiệu trưởng Nhà trường – khẳng định những đóng góp thiết thực của AUN đối với quá trình nâng cao chất lượng tại Trường ĐHKHTN. PGS.TS. Trần Quốc Bình bày tỏ kỳ vọng buổi trao đổi sẽ mở ra các hướng tiếp cận mới, không chỉ trong đảm bảo chất lượng mà còn trong quốc tế hóa đào tạo, giúp Nhà trường đạt những chuẩn mực cao hơn trong quản trị đại học theo thông lệ quốc tế.

Buổi làm việc khép lại trong tinh thần hợp tác, minh bạch và hướng tới cải tiến liên tục – những giá trị cốt lõi tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của cộng đồng đại học ASEAN.