Cô Josephine Bracewell, cán bộ chương trình của Quỹ Arcus (ở giữa) tại chuyến thăm và làm việc tại Trường ĐH KHTN, ĐHQGHN
Biến đổi khí hậu là một trong những mối đe dọa trực tiếp tác động tới công tác bảo tồn đa dạng sinh học trên toàn cầu. Theo dự báo của các nhà khoa học, nhiều loại hoặc nhóm loài sẽ bị tuyệt chủng hoặc bị tác động tiêu cực bởi những tác động này. Đa dạng sinh học của Việt Nam được dự báo sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi các tác động của biến đổi khí hậu do nhiều khu bảo tồn và Vườn Quốc gia nằm gần bờ biển sẽ bị tác động của mực nước biển dâng và mức độ tăng cường của gió bão, dịch chuyển của người dân từ đồng bằng lên vùng cao là nơi tập trung nhiều giá trị của đa dạng sinh học và dịch chuyển vùng phân bố của các loài trong điều kiện nhiệt độ tăng. Đặc biệt, nhiều loài sẽ dịch chuyển phân bố ra khỏi biên giới của các khu bảo tồn. Chính vì vậy xây dựng các biện pháp ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát triển bền vững nguồn tài nguyên vô giá này của đất nước. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta chưa có những nghiên cứu đánh giá định lượng đối với những tác động của biến đổi khí hậu lên thay đổi vùng phân bố của các loài, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm dễ bị tác động của biến đổi khí hậu.
Nhằm ứng phó với những thách thức này, việc hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và bảo tồn đã trở thành một ưu tiên hàng đầu. Trong những năm gần đây, Nhóm nghiên cứu mạnh Phân tích gen môi trường và bảo tồn, Khoa Môi trường, Trường Đh KHTN, ĐHQGHN đã hợp tác với Trung tâm Đa dạng sinh học và Bảo tồn, Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Hoa Kỳ triển khai dự án Xây dựng năng lực và xác định các vấn đề ưu tiên trong bảo tồn các loài Vượn dưới tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam do Quỹ Arcus của Hoa Kỳ tài trợ.
Dự án này tập trung vào nghiên cứu mô hình phân bố loài Vượn (giống Nomascus) của Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Trong số 6 loài Vượn có phân bố tại Việt Nam thì có tới 4 loài nằm trong nhóm Cực kỳ nguy cấp, mức đe dọa bị tuyệt chủng cao nhất, và 2 loài thuộc nhóm Nguy cấp theo đánh giá của tổ chức Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Các loài này cũng được dự báo sẽ bị tác động nghiêm trọng bởi các mối đe dọa do biến đổi khí hậu gây ra.
Trong khuôn khổ dự án, nhóm nghiên cứu tiến hành các hoạt động thu thập số liệu, phân tích mô hình phân bố loài dưới tác động của biến đổi khí hậu và tổng hợp các ý kiến đóng góp của các chuyên gia nhằm xác định các loài và các sinh cảnh dễ bị tổn thương nhất dưới tác động của biến đổi khí hậu. Đồng thời, dự án cũng tổ chức các khóa tập huấn cho các bên liên quan một số phương pháp mới (học máy – machine learning) sử dụng trong dự đoán mức độ thay đổi phân bố của các loài dưới tác động của biến đổi khí hậu. Đây là những phương pháp mới và hiện đại đang được sử dụng rộng rãi bởi các nhà khoa học trên thế giới.
Ngày 13/3/2025, cô Josephine Bracewell, cán bộ chương trình của Quỹ Arcus, đã có chuyến thăm và làm việc với Trường ĐH KHTN. Trong buổi gặp gỡ, hai bên đã trao đổi về các hoạt động của dự án và đồng thời thể hiện mối quan tâm tới việc mở rộng các hoạt động nghiên cứu tại Việt Nam nhằm bảo tồn tốt hơn các loài Vượn tại Việt Nam.
Cô Josephine Bracewell quan tâm tới các hoạt động nghiên cứu tại Việt Nam
PGS.TS. Ngạc An Bang, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHTN, nhấn mạnh: “ Chúng tôi đánh giá cao sự hợp tác giữa các tổ chức khoa học trong và ngoài nước trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học. Những nghiên cứu mang tính tiên phong như dự án này không chỉ giúp xác định các tác động của biến đổi khí hậu mà còn đóng góp vào việc xây dựng các chiến lược bảo tồn bền vững. Nhà trường cam kết sẽ tiếp tục đồng hành và hỗ trợ các nghiên cứu khoa học nhằm bảo vệ nguồn tài nguyên sinh học quý giá của Việt Nam.”
PGS.TS. Ngạc An Bang, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHTN (thứ hai từ phải qua) cùng PGS.TS. Lê Đức Minh, Trưởng Nhóm nghiên cứu mạnh Phân tích gen môi trường và bảo tồn, Khoa Môi trường (thứ hai từ trái qua) trao đổi tại buổi làm việc với đại diện Quỹ Arcus
Sự hợp tác chặt chẽ giữa các tổ chức khoa học trong nước và quốc tế không chỉ giúp nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra các giải pháp bảo tồn bền vững, thích ứng với những thay đổi do biến đổi khí hậu gây ra. Đây cũng là một mô hình tiêu biểu cho sự hợp tác toàn cầu trong công cuộc bảo vệ đa dạng sinh học - nguồn tài nguyên vô giá của nhân loại.