Nhân dịp Khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học kỷ niệm 30 năm thành lập, 59 năm truyền thống đào tạo, TS. Phạm Tiến Đạt đã có những chia sẻ về hành trình học tập, nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực Hải dương học mà anh đang theo đuổi.
TS. Phạm Tiến Đạt trong một lần công tác tại Trạm hải văn Hòn Dấu.
Sống gần biển nên chọn Hải dương học
TS. Phạm Tiến Đạt sinh ra và lớn lên ở Cẩm Phả, Quảng Ninh. Từ nhỏ, biển đã trở nên quen thuộc với anh. Mang ước mơ học cái gì liên quan đến biển, sau này về công tác ở Ban quản lý Vịnh Hạ Long, tham gia quản lý về môi trường và bảo vệ biển, anh chọn ngành Hải dương học của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội.
Mặc dù tốt nghiệp đại học loại giỏi, lại là thủ khoa đầu ra của ngành Hải dương học, nhưng Đạt nhận thấy cần nâng cao trình độ chuyên môn để tiếp tục trau dồi thêm kiến thức. Được gia đình ủng hộ, Đạt tiếp tục học thạc sĩ ở Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Hoàn thành bậc học thạc sĩ năm 2009, Đạt về công tác tại Tổng cục Biển và Hải đảo (nay là Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường), sau đó về Viện Khoa học Khí tượng Thuỷ văn và biến đổi khí hậu làm công việc chuyên môn.
Khao khát được tiếp cận nhiều hơn những nghiên cứu mới, tri thức mới để có thể theo đuổi chuyên sâu về nghiên cứu biển, từ Viện Khoa học Khí tượng Thuỷ văn và Biến đổi khí hậu, Đạt apply học bổng du học bậc tiến sĩ, chọn làm nghiên cứu sinh tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) do “gần và có học bổng toàn phần”. Ở Singapore, Đạt học tập với sự đam mê, mong muốn sau này có thể phát huy chuyên môn khi về nước, tuy vậy, kể cả lúc đó, Đạt vẫn không nghĩ mình sẽ trở thành giảng viên đại học.
Nhưng có lẽ “nghề chọn người”. Năm 2017, TS. Phạm Tiến Đạt đã trở về Trường Đại học Khoa học Tự nhiên làm giảng viên. Với chuyên môn vững và sự tích cực trong công tác, anh được đề bạt làm Trưởng bộ môn Khoa học và Công nghệ Biển (tháng 11/2023) và sau đó là Phó Trưởng khoa Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học từ tháng 11/2024.
Môi trường đại học đòi hỏi bản thân mình phải chủ động và nỗ lực
TS. Phạm Tiến Đạt chia sẻ, môi trường đại học đòi hỏi bản thân mình phải chủ động và nỗ lực. Khi còn là sinh viên Trường ĐHKHTN, anh tham gia công tác Đoàn thanh viên, Hội sinh viên của Khoa, của Trường. Những phong trào đó giúp anh tự tin, có trách nhiệm với công việc mình làm, trong đó bao gồm cả trách nhiệm với việc học tập của bản thân.
TS. Phạm Tiến Đạt tại phòng nghiên cứu, bộ môn Khoa học và Công nghệ Biển
Đến nay, anh vẫn trân trọng quãng thời gian là sinh viên bởi 4 năm quý giá ấy giúp anh trút bỏ được “vỏ kén”, mạnh dạn bước ra thế giới bên ngoài và vững bước đi trên con đường riêng của mình.
TS. Phạm Tiến Đạt tự tin cho biết, đối với sinh viên ngành Hải dương học của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, sau 4 năm được đào tạo, các em có phổ kiến thức và kỹ năng tương đối đa dạng; ngoài kiến thức chuyên môn sâu về chuyên ngành, các em còn có kỹ năng phân tích số liệu, tổng hợp báo cáo, thu thập tài liệu, lập trình tính toán, vận hành các trang thiết bị… Với kiến thức và kỹ năng như vậy, các em hoàn toàn có thể công tác tốt, nhiều cơ hội phát triển trong ngành. Nếu không làm trong ngành Hải dương học, các em cũng có thể đáp ứng được nhiều công việc khác nhờ nền tảng kiến thức và kỹ năng mà một cử nhân Hải dương học được trang bị.
Về cơ hội việc làm đối với ngành Khí tượng Thuỷ văn và Hải dương học, ngoài công tác quan trắc còn có công tác nghiên cứu. “Vị trí nghề nghiệp trong ngành rất đa dạng chứ không chỉ lúc nào cũng đương đầu với sóng gió, bão tố. Ví như có thể làm công tác tư vấn thiết kế công trình biển, bảo vệ môi trường biển; các công việc liên quan đến vận hành trang thiết bị, thiết kế và chế tạo các trang thiết bị; thậm chí là các công việc trong lực lượng hải quân, cảnh sát biển… Với người làm nghiên cứu biển, khảo sát biển là công việc không thể thiếu, nhưng không phải lúc nào cũng đi. Vì vậy, sinh viên và phụ huynh hoàn toàn yên tâm vào vị trí cũng như cơ hội việc làm trong ngành Hải dương học” – TS. Đạt chia sẻ.
Thực tế, nhiều cơ quan quản lý nhà nước đang có những cựu sinh viên Hải dương học công tác. Những kiến thức và kỹ năng được đào tạo trong quá trình học tại trường đã giúp họ có vị trí vững chắc trong công việc.
Nghiên cứu biển là lĩnh vực tương đối mở và có tính liên ngành
Trò chuyện với TS. Phạm Tiến Đạt, có thể thấy sự say mê của anh khi nói về biển. Kể từ khi tham gia nghiên cứu khoa học từ thời sinh viên, đến các chặng đường học tập và công tác sau này, với Đạt, niềm đam mê nghiên cứu biển chưa bao giờ tắt, trái lại, “càng làm, càng thấy nhiều điều có thể tiếp tục triển khai”.
“Thú vị ở chỗ: nghiên cứu biển là lĩnh vực tương đối mở và có tính liên ngành. Để nghiên cứu một công trình biển thì phải có các kiến thức, kỹ năng tổng hợp, đòi hỏi mình phải có sự tìm hiểu, tìm tòi cũng như phát triển thêm về bản thân. Không thể dùng kiến thức một ngành đơn lẻ để giải quyết bài toán liên quan đến biển bởi tính mở trong không gian nghiên cứu cũng như quá trình tác động ở biển rất đa dạng” - TS. Phạm Tiến Đạt chia sẻ.
Chuyến thực tập đầu tiên khi anh đang là sinh viên năm thứ 3, nhóm sinh viên được tham gia trực tiếp vào một dự án nghiên cứu của nước ngoài cùng với các thầy cô và các cán bộ Viện Hải dương học. 7 ngày lênh đênh trên vùng biển Nam Định, Đạt đã học được rất nhiều thứ. Đó là chuyến khảo sát biển thực thụ khiến cậu sinh viên rất ấn tượng. Thời điểm làm nghiên cứu sinh ở Đại học Nanyang, Đạt có cơ hội đến một trong những hòn đảo ở Thái Lan bị tàn phá và ảnh hưởng nặng nề bởi trận sóng thần năm 2004. Việc trực tiếp đến khảo sát, nghiên cứu địa điểm từng xảy ra thiệt hại bởi thiên tai khiến Đạt càng thấy ý nghĩa của ngành Hải dương học với cuộc sống.
Hướng nghiên cứu TS. Đạt đang theo đuổi là nghiên cứu biến động của mực nước biển ở khu vực biển Đông Việt Nam. Đây là hướng nghiên cứu đang nhận được sự quan tâm không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới, bởi trong bối cảnh biến đổi khí hậu, biến động của mực nước biển sẽ phản ánh một cách rõ nét sự thay đổi của hệ thống đại dương khí quyển trên trái đất. Ngoài ra, anh cũng quan tâm đến vấn đề thiên tai ven biển như: nước dâng, bão, ngập lụt ven biển vì đây là hướng liên quan trực tiếp đến cộng đồng dân cư ven biển.
“Chặng đường nghiên cứu đòi hỏi sự kiên trì và bền bỉ. Đôi khi trong quá trình ấy, mình nhìn thấy hướng đi chưa phù hợp hoặc hơi bế tắc. Nhưng bản thân mình phải luôn chủ động, tự mình giải quyết khó khăn. Nếu mình đặt toàn bộ tâm trí và tinh thần của mình vào công việc thì ít hay nhiều mình cũng tạo nên con đường đi riêng của mình” – TS. Đạt chia sẻ.
Mong muốn của TS. Đạt là có nhiều công trình nghiên cứu có ý nghĩa, có giá trị cho đất nước cũng như cho ngành Hải dương học, góp phần giảm thiểu thiệt hại cho bà con vùng ven biển ở Việt Nam; đào tạo được nhiều sinh viên có trình độ tốt để phục vụ công tác chuyên môn đáp ứng nhu cầu xã hội.