Tham dự Hội nghị có gần 150 đại biểu, từ các Trường Đại học, Viện nghiên cứu, Vườn Quốc gia trong nước như Viện Sinh học, Trung tâm Nhiệt Đới Việt - Nga, Đại học Sư phạm Hà Nội, VQG Cát Bà, VQG Cúc Phương, Bảo tàng rừng Việt Nam, Viện Khảo cổ học,… và nước ngoài như Đại học Kyoto (Nhật Bản), Đại học Quốc gia (Singapore), Bảo tàng Quốc gia Philippines, Đại học Philippines và Đại học Quốc gia Lào.
GS.TS. Lê Thanh Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên phát biểu tại Phiên khai mạc hội nghị.
Tại phiên khai mạc, GS.TS. Lê Thanh Sơn – Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đã có bài diễn văn chào mừng các nhà khoa học, chuyên gia bảo tàng trong và ngoài nước.
Nhấn mạnh về tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế, GS.TS. Lê Thanh Sơn đặc biệt nhắc đến mối duyên khoa học bền chặt kéo dài suốt nửa thế kỷ giữa Bảo tàng Sinh học và các đối tác Nhật Bản, bắt đầu từ năm 1976 khi Thái tử Akihito (nay là Thượng hoàng Nhật Bản) trao tặng mẫu paratype (mẫu chuẩn phụ) loài cá bống Glossogobius sparsipapillus. Mối quan hệ này tiếp tục được thắt chặt qua các chuyến thăm của Nhà vua Naruhito (2009), Hoàng tử Akishino (2012, 2023), Thượng hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko (2017), khoản tài trợ cải tạo bảo tàng năm 2010, cùng Biên bản ghi nhớ hợp tác chính thức với Bảo tàng Đại học Kyoto vào tháng 10/2024.
"Ở các trường đại học lớn trên thế giới, từ Harvard, Oxford, Cambridge đến Kyoto, Tokyo hay Đại học Quốc gia Singapore, bảo tàng là bộ phận gắn liền với đào tạo và nghiên cứu. Tuy nhiên, giá trị của một bộ sưu tập chỉ được phát huy đầy đủ khi nó được kết nối... Trường Đại học Khoa học Tự nhiên sẽ tiếp tục đầu tư cho Bảo tàng Sinh học, và sẵn sàng cùng các đối tác xây dựng và vận hành Mạng lưới." — GS.TS. Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN nói.
Hiệu trưởng khẳng định, mục tiêu cốt lõi của hội nghị năm nay là thống nhất các bước đi cụ thể nhằm thành lập Mạng lưới Bảo tàng Đại học Châu Á - Thái Bình Dương (APUMN) để chia sẻ dữ liệu bộ sưu tập, trao đổi chuyên gia - sinh viên và thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo chung.
Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu đã nghe các báo cáo trung tâm tại phiên toàn thể:
PGS.TS. Nguyễn Thành Nam, Phó Trưởng Khoa Sinh học, Giám đốc Bảo tàng Sinh học
- PGS.TS. Nguyễn Thành Nam (Phó Trưởng Khoa Sinh học, Giám đốc Bảo tàng Sinh học, VNU-HUS) trình bày báo cáo "Bảo tàng Sinh học: 100 năm hình thành, phát triển và định hướng vươn mình".
GS.TS. Masaharu Motokawa
- GS.TS. Masaharu Motokawa (Bảo tàng Đại học Kyoto, Nhật Bản) chia sẻ về "Mô hình mạng lưới và hợp tác quốc tế giữa các bảo tàng trong trường đại học".
PGS.TS. Vũ Văn Liên (Phó Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam)
- PGS.TS. Vũ Văn Liên (Phó Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam) trình bày "Thách thức trong xây dựng và vận hành Bảo tàng thiên nhiên tại Việt Nam".
Buổi chiều cùng ngày, hội nghị chia thành hai phiên chuyên đề song song:
1. Phiên 1: "Từ thiên nhiên đến Bảo tàng sinh học" – Tập trung vào nghiên cứu thực địa, xây dựng bộ sưu tập và khoa học dựa trên mẫu vật với sự tham gia của các diễn giả từ Singapore, Nhật Bản, Philippines, Lào và Việt Nam.
2. Phiên 2: "Bảo tàng học" – Đi sâu vào quản lý bộ sưu tập, ứng dụng công nghệ số, quét 3D dữ liệu và tăng cường giáo dục, gắn kết công chúng.
Tại hội nghị, các đại biểu đã cùng điểm lại chặng đường lịch sử 100 năm đầy tự hào của Bảo tàng Sinh học. Được thành lập vào năm 1926 với tên gọi ban đầu là Bảo tàng Động vật thuộc Đại học Đông Dương do nhà bò sát học và địa chất học người Pháp – Giáo sư René Léon Bourret sáng lập, đây là bảo tàng sinh học đầu tiên tại Việt Nam và Đông Dương.
Trong những thập niên 1960, 1970 và 1980 đầy gian khó, các thế hệ nhà khoa học Việt Nam tiêu biểu như cố GS. Đào Văn Tiến, GS. Võ Quý, GS. Mai Đình Yên, GS. Đặng Ngọc Thanh, GS. Nguyễn Nghĩa Thìn, GS. Phan Kế Lộc cùng nhiều cán bộ đã lặn lội khắp mọi miền đất nước để sưu tầm, định loại và lưu giữ từng mẫu vật.
Đến nay, Bảo tàng Sinh học đang lưu giữ khoảng 110.000 mẫu vật thuộc 3 đơn vị chuyên môn (Thực vật học, Động vật không xương sống và Động vật có xương sống), trong đó chứa đựng nhiều mẫu chuẩn, mẫu đồng chuẩn và mẫu có giá trị khoa học quốc tế đặc biệt. Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ hồ sơ đa dạng sinh học của Việt Nam trong suốt một thế kỷ mà còn đóng vai trò là "phòng thí nghiệm tự nhiên" phục vụ hơn 1.000 sinh viên học tập mỗi năm và đón hàng chục nghìn lượt khách tham quan công chúng.
Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm.
Hội nghị khép lại sau phiên thảo luận bàn tròn đồng thuận về kế hoạch hành động hướng tới việc chính thức thành lập Mạng lưới APUMN. Sự kiện không chỉ mở ra chương mới cho sự phát triển của Bảo tàng Sinh học Trường ĐHKHTN mà còn khẳng định vai trò tiên phong của Nhà trường trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và kết nối tri thức tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
GS.TS. Lê Thanh Sơn trao nhận chứng nhận và quà tặng của Hội nghị cho PGS. TS. Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Bảo tàng Sinh học sau khi PGS. TS. Nguyễn Thành Nam kết thúc bài trình bày về 100 năm hình thành và phát triển của Bảo tàng Sinh học.
GS.TS. Masaharu Motokawa, Chủ tịch Hội Thú học Nhật Bản, Bảo tàng Đại học Kyoto, Nhật Bản trình bày về mạng lưới quốc tế các Bảo tàng sinh học trực thuộc các trường đại học.
Phiên poster, nơi các đại biểu và khách mời được giới thiệu về các kết quả nghiên cứu phong phú từ nhiều lĩnh vực như Bảo tàng học, Bảo tồn đa dạng sinh học, Sinh học tiến hóa, Phân loại học.
Một số hình ảnh khác tại hội nghị.
