Ngày 18/3/2026, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN đã tiếp đón và làm việc với đoàn công tác đến từ Viện Công nghệ Liên bang Zurich (Thuỵ Sĩ) và Tổ chức Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF). Buổi gặp gỡ mở ra những định hướng hợp tác quan trọng trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học ứng dụng công nghệ gen (ADN) môi trường.
Tham dự buổi làm việc, về phía Nhà trường có GS.TS. Lê Thanh Sơn – Hiệu trưởng; PGS.TS. Lê Đức Minh – giảng viên Khoa Môi trường; PGS.TS. Nguyễn Văn Hà – Phó Trưởng phòng Hợp tác và Phát triển cùng các nhà khoa học trong và ngoài trường.
Phát biểu tại buổi trao đổi, GS.TS. Lê Thanh Sơn cho biết, trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, các trường đại học ngày càng chú trọng triển khai các nghiên cứu ứng dụng gắn với thực tiễn. GS.TS. Lê Thanh Sơn bày tỏ kỳ vọng, thông qua các kết nối học thuật quốc tế Nhà trường sẽ thiết lập được các dự án hợp tác nghiên cứu có chiều sâu với các đối tác hàng đầu tại châu Âu.
Hiệu trưởng Lê Thanh Sơn cũng nhấn mạnh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là một trong những cơ sở đào tạo khoa học cơ bản hàng đầu tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, Nhà trường đang từng bước phát triển theo định hướng song hành giữa khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng, trên nền tảng kế thừa các giá trị học thuật truyền thống. Đồng thời, Nhà trường đã và đang duy trì hiệu quả các chương trình hợp tác quốc tế với nhiều đại học uy tín tại Mỹ và châu Âu, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.
Tại buổi làm việc, GS.TS. Loiz Pellissier (ETH Zurich) đã trình bày tổng quan về Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh – Montreal (Kunming – Montreal Global Biodiversity Framework), một sáng kiến chính sách toàn cầu nhằm chuyển hóa các mục tiêu bảo tồn thành hành động cụ thể ở cấp quốc gia. Theo đó, từ năm 2025, các quốc gia hướng tới mở rộng hệ sinh thái tự nhiên, chấm dứt tình trạng tuyệt chủng do tác động của con người, giảm tỷ lệ tuyệt chủng xuống ít nhất 10 lần, gia tăng số lượng loài bản địa và duy trì đa dạng di truyền.
Bài trình bày cũng chỉ ra một thách thức lớn trong công tác bảo tồn hiện nay là tình trạng “hành động thiếu bằng chứng” – khi các chương trình phục hồi và bảo tồn được triển khai nhưng thiếu hệ thống giám sát hiệu quả, dẫn đến khó đánh giá tác động thực tế. Trong bối cảnh đó, các công nghệ mới như bẫy ảnh, phân tích âm thanh sinh học, viễn thám và đặc biệt là ADN môi trường (eDNA) đang mở ra những hướng tiếp cận đột phá.
GS.TS. Loiz Pellissier giới thiệu một số mẫu thiết bị sử dụng trong hoạt động nghiên cứu và thu thập mẫu
ADN môi trường (eDNA) được hiểu là vật liệu di truyền thu thập từ các mẫu môi trường như nước, đất hoặc không khí, cho phép phát hiện sự hiện diện của các loài mà không cần quan sát hay bắt mẫu trực tiếp. Công nghệ này giúp nâng cao hiệu quả giám sát đa dạng sinh học, đồng thời cung cấp dữ liệu khoa học đáng tin cậy phục vụ hoạch định chính sách.
Trong khuôn khổ chương trình, sáng kiến WildinSync được giới thiệu như một mô hình thúc đẩy tiếp cận công nghệ eDNA trên phạm vi toàn cầu. Chương trình đề cao các giá trị cốt lõi gồm: dẫn dắt bởi địa phương, hợp tác cùng phát triển năng lực, đảm bảo tiêu chuẩn khoa học cao, tạo tác động bền vững, cung cấp dữ liệu phục vụ quản lý và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ cho cộng đồng.
Đặc biệt, nền tảng WildinSync Data Explorer cho phép truy cập dữ liệu công khai, phân tích xu hướng và cung cấp các công cụ như bản đồ GIS phục vụ nghiên cứu và ra quyết định. Theo lộ trình, năm 2026 chương trình sẽ được triển khai tại 4 quốc gia trọng điểm, trong đó có Việt Nam, với việc thiết lập các phòng thí nghiệm eDNA. Giai đoạn 2027–2029 sẽ mở rộng quy mô ra 16 quốc gia và đào tạo năng lực tại 32 quốc gia, hướng tới năm 2030 đưa eDNA trở thành tiêu chuẩn toàn cầu trong giám sát đa dạng sinh học.
Tại Việt Nam, chương trình dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026–2030, bao gồm: xây dựng kế hoạch quốc gia về eDNA, thực hiện khảo sát đa dạng sinh học quy mô lớn và mở rộng nghiên cứu ra khu vực sông Mekong.
Đại diện các bên đã có những trao đổi để hiểu về nhau cũng như về dự án và các bước triển khai tiếp theo cho hợp tác trong thời gian tới
Kết thúc buổi làm việc, đoàn công tác đã tham quan và trao đổi chuyên môn tại một số phòng thí nghiệm của Khoa Sinh học và Khoa Môi trường. Hoạt động này không chỉ góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau mà còn tạo tiền đề quan trọng cho các chương trình hợp tác nghiên cứu trong tương lai, đặc biệt trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ gen vào bảo tồn đa dạng sinh học – một trong những hướng đi chiến lược của khoa học hiện đại.
Đoàn đại biểu đến từ ETH Zurich và WWF đã đến thăm và trao đổi với các nhà khoa học tại phòng thí nghiệm của Trường ĐHKHTN
GS.TS. Lê Thanh Sơn trao tặng quà lưu niệm đến GS.TS. Loiz Pellissier