Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN hợp tác với Đại học Bách Khoa Tomsk (Nga) phát triển nguồn nhân lực công nghệ hạt nhân

Ngày 15/12/2025, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHKHTN, ĐHQGHN) đã tổ chức buổi làm việc và Lễ trao Bản ghi nhớ hợp tác với Đại học Bách Khoa Tomsk (Tomsk Polytechnic University – TPU), Liên bang Nga. Sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hợp tác đào tạo và nghiên cứu giữa hai cơ sở giáo dục đại học uy tín.

Đoàn Đại học Bách Khoa Tomsk do GS. Vera V. Verkhoturova – Cố vấn Hiệu trưởng về quan hệ đối ngoại, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Hạt nhân Quốc tế và Hỗ trợ hướng nghiệp cho sinh viên quốc tế – dẫn đầu. Tiếp và làm việc với đoàn, về phía Trường ĐHKHTN có PGS.TS. Ngạc An Bang – Phó Hiệu trưởng Nhà trường; PGS.TS. Nguyễn Văn Hà – Phó Trưởng Phòng Hợp tác và Phát triển; TS. Nguyễn Văn Thành – Phó Trưởng Khoa Vật lý; TS. Nguyễn Thế Nghĩa – Trưởng Bộ môn Công nghệ Hạt nhân, Khoa Vật lý, cùng các giảng viên, chuyên gia đến từ Khoa Vật lý và Khoa Sinh học.

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS. Ngạc An Bang đã giới thiệu tổng quan về lịch sử hình thành và phát triển của Trường ĐHKHTN, nhấn mạnh mối quan hệ hợp tác truyền thống và sâu sắc giữa khoa học Việt Nam và Liên bang Nga. Trong giai đoạn những năm 1950–1960, nhiều giáo sư, chuyên gia đầu ngành của Trường và của Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô, đặc biệt trong lĩnh vực vật lý, với các cơ sở đào tạo tiêu biểu như Đại học Tổng hợp Moscow mang tên M. V. Lomonosov, Minsk và các trường đại học tại các nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây. Tuy nhiên, số lượng chuyên gia được đào tạo từ Nga trong những năm gần đây còn hạn chế, đặt ra nhu cầu tăng cường hợp tác đào tạo và trao đổi học thuật trong giai đoạn mới.

PGS.TS. Ngạc An Bang khẳng định, vật lý hạt nhân và công nghệ kỹ thuật hạt nhân là một trong những trụ cột quan trọng của Khoa Vật lý cũng như của Trường ĐHKHTN. Khoảng 15 năm trước, khi Việt Nam triển khai dự án nhà máy điện hạt nhân, Trường ĐHKHTN là một trong ba cơ sở giáo dục đại học tham gia. Đến năm 2024, khi chương trình này được tái khởi động, Nhà trường tiếp tục là một trong 11 cơ sở giáo dục tham gia đào tạo nguồn nhân lực. Trên tinh thần đó, Nhà trường đặc biệt hoan nghênh các hình thức hợp tác với Đại học Bách Khoa Tomsk, nhất là trong nghiên cứu khoa học, trao đổi giảng viên, sinh viên và các chương trình đào tạo gắn với thực tiễn công nghệ hạt nhân. Bên cạnh lĩnh vực Công nghệ hạt nhân, phía Nhà trường cũng hoan nghênh mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực khác mà hai bên cùng có chung thế mạnh, như khoa học dữ liệu, khoa học sự sống và khoa học trái đất,...

Chia sẻ tại buổi làm việc, GS. Vera V. Verkhoturova đã giới thiệu khái quát về lịch sử và thế mạnh đào tạo của Đại học Bách Khoa Tomsk – trường đại học kỹ thuật lâu đời nhất tại khu phía Đông của Liên bang Nga, được thành lập từ thế kỷ XIX. Hiện nay, TPU liên tục giữ vị trí hàng đầu trong bảng xếp hạng các trường đại học kỹ thuật tại Nga, dẫn đầu trong các lĩnh vực cơ khí, năng lượng, công nghệ năng lượng điện, đồng thời nằm trong top 3 cơ sở đào tạo hạt nhân và kỹ thuật dầu khí hàng đầu của Nga. Riêng lĩnh vực kỹ thuật dầu khí, TPU được xếp trong top 30 trường đại học trên thế giới theo các bảng xếp hạng quốc tế của Hoa Kỳ.

Đáng chú ý, Đại học Bách Khoa Tomsk hiện là cơ sở đại học duy nhất tại Nga sở hữu và vận hành cơ sở nghiên cứu hạt nhân đang hoạt động, không chỉ phục vụ đào tạo mà còn là một cơ sở sản xuất thực thụ. Tại đây, trường nghiên cứu và sản xuất các đồng vị phóng xạ phục vụ điều trị ung thư, phát triển các công nghệ mới trong y học hạt nhân, đồng thời nghiên cứu các vấn đề liên quan đến địa chất, đất hiếm và tài nguyên. GS. Vera V. Verkhoturova bày tỏ kỳ vọng, cùng với việc Việt Nam tái khởi động chương trình phát triển điện hạt nhân, sẽ có ngày càng nhiều sinh viên Việt Nam sang Nga học tập và nghiên cứu trong thời gian tới.

Hiện nay, các chương trình đào tạo hạt nhân của Đại học Bách Khoa Tomsk thu hút sinh viên đến từ khoảng 30 quốc gia. Sinh viên tham gia chương trình trao đổi sẽ được tiếp cận trực tiếp cơ sở nghiên cứu hạt nhân của trường, trải qua các đợt thực tập kỹ thuật kéo dài từ hai tuần đến các chương trình thực tập ngắn hạn, đào tạo song bằng và bằng kép, đặc biệt ở bậc thạc sĩ với mô hình một năm học tại trường đối tác trong nước và một năm thực hành tại TPU.

Theo thông tin từ Bộ môn Công nghệ Hạt nhân, Khoa Vật lý, Trường ĐHKHTN hiện đang đào tạo các chương trình công nghệ kỹ thuật hạt nhân và công nghệ hạt nhân với quy mô khoảng 70 sinh viên mỗi năm. Bộ môn tập trung nghiên cứu các hướng về đo lường bức xạ và lò phản ứng hạt nhân, đồng thời là điểm đến uy tín của nhiều chuyên gia và nghiên cứu sinh quốc tế. Đại diện Bộ môn đề xuất, trong thời gian tới, hai bên sẽ đẩy mạnh hợp tác không chỉ ở cấp độ chuyên gia, nhà khoa học mà còn mở rộng cơ hội trao đổi, nghiên cứu và học tập cho sinh viên, tiến tới xây dựng các chương trình đào tạo chung giữa hai trường.

Kết thúc buổi làm việc, hai bên đã thống nhất và trao đổi Biên bản ghi nhớ hợp tác – cột mốc quan trọng nhằm hiện thực hóa các thỏa thuận về đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hai bên bày tỏ kỳ vọng, hợp tác sẽ không chỉ giới hạn trong lĩnh vực vật lý và công nghệ hạt nhân mà còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ khác.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, GS. Vera V. Verkhoturova đã có bài giảng chuyên đề dành cho cán bộ, giảng viên và sinh viên Trường ĐHKHTN với chủ đề “Công nghệ hạt nhân cho cuộc sống và sức khỏe”. Bài giảng tập trung giới thiệu cơ sở vật chất nghiên cứu hạt nhân của Đại học Bách Khoa Tomsk và các ứng dụng của công nghệ hạt nhân trong y học, chăm sóc sức khỏe. Qua đó, GS. Vera V. Verkhoturova nhấn mạnh xu hướng phát triển của y học hiện đại gắn với công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ vật lý – hạt nhân, giúp sinh viên hiểu rõ hơn vai trò và triển vọng nghề nghiệp của kỹ sư vật lý, kỹ sư hạt nhân trong hiện tại và tương lai.

• Tags: